Iranians History on This Day
      имрӯз    дар бораи сайт    дар бораи муаллиф
  рӯз ва моҳи мавриди назарро таъин кунед 
   
(Cyrillic Version)  
    برگرداننده به حروف سیریلیک: دکتر منیژه رحیموا (رحیم زاده) 
 
Баргардон ба хати сирилӣ: доктор Манижа Раҳимзода   


 

 Jul 14 
Нахустин тасвири як шаҳбонуи Эрон бар сиккаҳо – Ҳурмузи Дувум маъруф ба Некнафас
Дар моҳи июли соли 307 мелодӣ (нимаи аввали моҳ ва эҳтимолан даҳуми июл) Ҳурмузи Дувум, шоҳи сосонии Эрон (Эронзамин – Эрони бузургтар) иҷозат дод, ки тасвири ҳамсари ӯ – духтари подшоҳи Кӯшон – бар сикка зарб карда шавад. Ҳурмузи Дувум, ки таърих ӯро “одилу некнафас” унвон кардааст, ҳафт солу чаҳор моҳ салтанат кард. Ӯ нахустин шоҳи Эрон буд, ки бо тасвири шаҳбонуяш сикка зарб кард ва ба муомила гузошт. Шӯҳрати фурӯтанӣ ва богузашт будани Ҳурмузи Дувум аз замоне вориди таърих шуд, ки вай пас аз канорагирии падари бемораш Нерсӣ аз салтанат, ва ба шоҳӣ расиданаш, то замоне ки падар зинда буд, иҷозат надод, ки ӯро ба унвони шоҳ хитоб кунанд.
    Нерсӣ дар соли 302 мелодӣ пас аз ин, ки шунид як воҳиди артиши Эрон мавриди шабехуни румиҳо қарор гирифта ва талафоти зиёд шудааст, аз ғаму ғусса бемор ва ҳамон рӯз, пас аз даҳ соли подшоҳӣ ба манфиати писараш Ҳурмузи Дувум канорагирӣ кард. Нерсӣ қаблан артиши Рум ба фармондеҳии Голриусро дар Сурияи имрӯз шикаст ва фирорӣ дода буд ва чун пешбинии ҳамлаи дубораро то солҳо намекард, ниме аз артишро равонаи шимолу шарқии кишвар (минтақаи Фароруд) карда буд, ки Голриус аз фурсат истифода карда, ба сипоҳи эронии дар минтақаи шимолӣ ҷо гирифта, шабехун зад ва талафоти бисёре ворид кард. Ихтилофи Эрон ва Рум дар замони Нерсӣ бар сари Арманистон буд.
    Ҳурмузи Дувум буд, ки додгоҳҳои Эронро ду марҳилаӣ кард ва дастур дод, ки ҳукми қатл бидуни тасвиби ӯ иҷро нашавад. Ҳурмузи Дувум дар аввалҳои соли 310 мелодӣ барои пешгирӣ аз муҳоҷирати арабҳо ба қаламрави Эрон ба минтақае, ки имрӯз Заҳрон (воқеъ дар кишвари Саудӣ) номида мешавад, рафта буд ва дар ҳамон ҷо даргузашт. Вай аз тариқи ҷазираи Баҳрайн ба он минтақа рафта буд.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
Тазоҳуроти Теҳрон ва корпартоии коргарони соҳаи нафт дар Хузистон – чаро Сталин мехост Инглистонро бомбаборон кунад?
Баъд аз зӯҳри 23 тирмоҳи соли 1330 ҳиҷрии хуршедӣ (дар он сол баробар бо 14 июли соли 1951) шаҳри Теҳрон шоҳиди корпартоии васеъи 100 ҳазор нафара буд, ки ба даъвати ҳизби камунисти Тӯда баргузор шуда буд. Ин корпартоӣ дар асл эътироз бо вуруди Оврил Ҳариман – дипломати омрикоӣ – ба Теҳрон буд, ки қаблан дар рӯзномаҳо навишта буданд, мехоҳад аз сӯи Трумэн, Президенти вақти Омрико байни Эрон ва Инглистон миёнаравӣ кунад. Чапгароён бо мудохилаи Омрико дар масъалаи нафт ва густариши нуфузи ин давлат дар Эрон мухолиф буданд ва дар рӯзномаҳояшон навишта буданд, ки Омрико писари Инглистон аст ва дасти ҳар ду давлат дар як коса аст. Чапгароёни Теҳрон ҳамчунин иддао доштанд, ки Омрико мехоҳад ҷои Инглистонро дар Эрон ва Ховари Миёна бигирад ва агар чунин шавад, ин минтақа хатти аввали оташ миёни ду абарқудрати Шарқ ва Ғарб қарор хоҳад гирифт (дар он замон ду қудрати рақиб дар ҷаҳон вуҷуд дошт, ки қудрати Шарқ дар соли 1991 фурӯ пошид).
    Ҳамзамон бо изҳороти Теҳрон, коркунони нафт дар саросари Хузистон даст ба як корпартоии умумӣ заданд. Дар ин ҷо ҳам ҳизби Тӯда ба унвони таҳриккунанда муаррифӣ шуд. Дар ҷараёни ин корпартоӣ задухӯрдҳое низ рӯй дод, ки зимни он 17 нафар кушта ва 151 нафар маҷрӯҳ шуданд ва дар Хузистон ҳукумати низомӣ барқарор шуд ва ҷамъе аз вазирон ва мақомоти баландмартабаи давлатӣ барои поён додани корпартоӣ ба Хузистон раҳсипор шуданд ва ...
    Бархе аз соҳибназарон дар Урупо дар бораи ин воқеаҳои Эрон гуфта буданд, ки Инглистон ба Омрико ба чашми рақиб ва дар айни ҳол иттифоқчӣ менигарад. Ҳамаи талоши Инглистон бар ин аст, ки манфиатҳои ҳаётии худро дар Ховари Миёна ҳифз кунад, вале ба Омрико дар мудофиа аз ҷазираҳои Инглистон ниёз дорад, зеро ки иттилоъ ёфтанд, ки Сталин мехоҳад 25 бомбаи атомиро ба Инглистон фурӯ афканад, ки агар чунин шавад, чизе ҷуз хокистар аз ин сарзамин боқӣ намемонад ва танҳо Омрикост, ки метавонад бо неруи ҳавоии худ монеъи чунин ҳамлае шавад. Сталин мӯътақид буд, ки то қудрате ба номи Инглистон вуҷуд дорад, дасиса ва дар натиҷа душворӣ ҳам дар ҷаҳон вуҷуд хоҳад дошт.
    
Shah and Averell Harriman


    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
Зодрӯзи Комте де Гобинйо файласуфи фаронсавӣ, ки пас аз иқомат дар Эрон назарияи “нажод, фарҳанг месозад”-ро навишт
Комте де Гобинйо(Comte de Gobineau)
14 июл зодрӯзи файласуф, нависанда ва дипломати фаронсавӣ Жозеф Пртур Комте де Гобинйо аст, ки дар соли 1816 ба дунё омад ва 66 сол умр дид ва назарияҳо, китобҳо ва достонҳои сершумореро аз худ боқӣ гузошт. Вай муддате ба унвони дипломати баландмартабаи (сафир) Фаронса дар Теҳрон иқомат дошт ва дар ин ҷо ин фурсатро ба даст оварда буд, ки ба пажӯҳишҳои худ дар заминаи нақши нажод дар пешрафтҳои фарҳангӣ идома диҳад.
    
     Ин андешаманд, ки худро аз нажоди оринҳои шимоли Урупо (викингҳо) муаррифӣ кардааст, назарияи нақши нажод дар сохти фарҳанг ва пешрафти ҷомеаро дар рисолаи “Нажод фарҳанг месозад” инъикос кардааст, ки ҳанӯз пас аз гузашти қариб 150 сол яке аз муҳимтарин назарияи нажодӣ ба шумор меояд.
    Ин андешаманди нажодшинос бидуни ин, ки ба таҳқири нажодӣ иқдом кунад навиштааст, ки масоили Ховари Миёна, Осиёи Миёна, Русияи ҷанубӣ, шимоли Офриқо ва Урупои ҷанубу шарқӣ (Балкан) натиҷаи омехтагии нажодӣ аст, ки асосан аз тариқи таҳоҷум ва зафарҳои низомӣ сурат гирифтааст. Ба бовари Комте де Гобинйо, Эрони ориёӣ то поёни даврони сосониён чунин масоилеро надошт, на ин ки бо муҳоҷирати мусолиматомез мухолиф буд, балки иҷозат ва имкон намедод, ки қавмҳои дигар аз тариқи ҳуҷум овардан ва ба сурати гурӯҳӣ (тӯдаӣ-кӯч) гом ба Эрон бигузоранд ва ҳар кореро, ки бихоҳанд, бикунанд.
    Муҳоҷират ба Эрони бостон дорои қоида ва муқарраротҳое буд.
    Баъдан ҳар давлате ба сурате аз назарияҳои Комте истифода кард: Гитлер онро бартарии нажоди Ориен хонд ва дигарон, ба вежа яҳудиёнро дар қаламрави худ таъқиб кард, ҳол он ки дар назарияҳои Комте де Гобинйо бар зидди яҳудиён чизе дида намешавад, Жопун то муддатҳо монеъи вуруд ва иқомати номаҳдуди хориҷиён дар хоки худ буд ва сипас қонунҳои сахтеро барои хориҷиён таҳия кард. Дар поёни қарни 19, давлати Вашингтон ва давлати Канада муҳоҷирати зардҳоро ба он ду кишвар маҳдуд карданд ва ...
    Дидем, ки омрикоиҳои урупоитабор дар моҳи июни соли 2007 ҳам бо бахшидани беш аз даҳ миллион лотинитабор ва ба тобеияти Омрико даромадани онон мухолифат ва ишора карданд, ки муҳоҷиратҳои миллионии нажодҳои дигар омили вайрон шудани фарҳанг (урупоӣ) ва ақибмондагии тадриҷии кишвар ва ҳараҷу мараҷ хоҳад шуд ва ....
    
    
    
    
    
    
    
    
    
14 июл рӯзи инқилоб, таҳаввул, андеша ва ...
Муаррихон 14 июл (194 рӯз аз соли шамсии мелодӣ)-ро яке аз рӯзҳое пуртаҳаввул ва инқилобӣ дар тӯли сол навиштаанд. Аз ҷумла, таҳаввулоти муҳими ин рӯз, гирифтани зиндони Бастилия аз тарафи инқилобчиёни фаронсавӣ дар соли 1789 ва озод кардани зиндониёни сиёсӣ буд. Кудатои сарлашкар Абдукарим Қосим дар соли 1958 дар Ироқ, ки ба салтанати “Сохти Ландан” дар ин сарзамин поён дод ва баъдан “Инқилоб” номида шуд, рӯйдоди дигари ин рӯз аст.
    Ин табаддулот, ки зимни он сарвазир ва валиаҳди Ироқ ҳам кушта шуданд, оқибатҳои сершумор дошт, аз ҷумла дархости подшоҳи Урдун аз Омрико барои дастгирӣ кардани ӯ барои муҳофизати мақоми худ ва кашондани ҳар чи бештари пои Омрико ба минтақа буд.
     Қосим иддао дошт, ки моликияти Ироқ ба Кувайт тааллуқ дорад, ки сароғози моҷарои дурудароз аст. Қатли Қосим дар табаддулоти ҳизби баасиҳо бо кӯмаки Ғарб ҷараён дигареро боис шудааст, ки то ҳол идома дорад. Дар замони дигаргуниҳо дар Ироқ расонаҳои ғарбӣ интиқоли неруҳои давлати Маскав ба марзҳои ҷанубӣ ғарбии шӯравӣ ба дастгирии Қосимро, ки унвон карда буданд марксист аст, на натсионалист, беш аз ҳадд бузург карданд ва ба ҳамин сурат маҳбубияти натсионализми араб ба раҳбарии Ҷамол Абдулносирро. Шоҳи Эрон бо истифода аз ин сару садои расонаӣ ва ҳаёҳу, беш аз пеш худро дар домани Омрико фурӯ бурд.
    


14 июл ҳамчунин рӯзе аст, ки дар он конфедератсияи ҳизби демократи Омрико дар соли 1976 ба таври ногаҳонӣ Ҷимми Картерро ба унвони номзади худ дар интихоботи Раёсати Ҷумҳурии ин кишвар таъйин кард ва баъдан сиёсатҳои Картер, ки аз гузашта фарқ дошт ва аз содагӣ ва бетаҷрибагии ӯ дар ҳукумат сарчашма мегирифт, сабаб шуд, ки дар Афғонистон, Эфиопия, Никарагуа ва чанд нуқтаи дигар чапҳо рӯи кор оянд ва ..., ки баъдан барои ӯ муаллими улуми сиёсӣ интихоб карданд, муаллимоне ҳамчун Бжезинскии лаҳистонии зидди шӯравӣ, ки талқинҳои ӯ саранҷом ба пайдоиши Толибон ва Ал Қоида ва ... анҷомид.
    14 июл зодрӯзи шахсиятҳое, аз ҷумла Комте де Гобинйо аст, ки назарияи робитаи фарҳанг ва пешрафт бо нажодро ба даст дод.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
Дар бораи ихтироъи динамит ва Алфред Нобел
Алфред Нобел
14 июли соли 1867 муҳандис Алфред Нобели суэдӣ, ки соле пеш аз ин динамитро ихтироъ карда буд, қудрати инфиҷории онро ба тамошои мардум гузошт.
    Алфред Нобел, ки 21 октябри соли 1833 дар шаҳри Стокголм дар хонаводаи суэдии корхонадор ва муҳандис ба дунё омад, таҳсилоти худро дар соҳаи муҳандисӣ ва ихтисоси кимиёӣ дар Русия ба итмом расонд ва дар андак муддате дар 20 кишвар ба таъсиси шӯъбаҳои корхона иқдом кард.
    Озмоишгоҳҳои корхонаҳои ӯ дар нимаи дувуми қарни 19 муваффақ ба 350 ихтироъ ва тарҳи тоза шуда буданд, аз ҷумла моддаи таркандаи ТНТ.
    Вай аз роҳи истеҳсоли маводи кимиёӣ дорои сарвати чашмгире шуда буд, вале аз он ҷо, ки эҳсоси латиф дошт, ва даст ба қалам буд, аз ин ки моддаи тарканда сохта буд, ки мумкин буд дар куштан ва вайрон кардани биноҳо аз он истифода шавад, бо навъе азоби виҷдон ва адами ризоият аз худ дучор шуда буд ва чун чорае ба назараш намерасид, саранҷом тасмим гирифт, ки сарвати худро барои додани ҷоиза ба касоне кунад, ки дар ҳар сол бузургтарин хидматро ба башарият карда бошанд.
    Бо ин мақсад, вай як муассисаи муштараки суэдӣ – норвегиро мутасаддии ин кор кард, ва зимни васиятномае, ки дар соли 1895 дар Париж тартиб дод, тамоми молу мулк ва даромади корхонаҳои худро дар ихтиёри он муассиса қарор дод ва дар ин замина дар асоси назари худ тарҳеро ба муассиса дод.
    Алфред Нобел соле баъд дар даҳуми декабри соли 1896 бо виҷдони нисбатан осуда аз ин амали худ (таъйини ҷоиза) даргузашт.
    Муассисаи эҳдои ҷоизаҳои Нобел аз маҳалли дороӣ ва даромади кохонаҳои ӯ пас аз танзими Созмон ва муқаррароти вобаста аз 27 июни соли 1900, кори худро оғоз кард, ки ин кор идома дорад ва ҷоизаҳои солонаи Нобел (гарчи батадриҷ ба сиёсат ҳам олуда мешавад) василаи бузурге барои ташвиқи корҳои таҳқиқотӣ, таълиф ва хидмат мебошад.
    
    
    
Таъини сарнавишти сарзаминҳои дигарон дар Урупо!
Ҳамоиши сиёсии Берлин, ки 14 июли соли 1878 мелодӣ, бо иштироки қудратҳои урупоии вақти баргузор шуд қаламрави усмониро маҳдуд кард. Босния ва Гертсеговинаро ба Утриш бахшид, ба Руминия истиқлол дод, даъвои усмонӣ дар Кавказро ба манфиати Русия ҳал кард ва ба Инглистон ин ҳақро дод, ки ҷазираи Қиприсро тасарруф кунад.
    Таърихнигорон ин тасмимоти он ҳамоишро “таъйини сарнавишти дигарон пушти дарҳои баста дар Урупо” унвон додаанд. Ин вазъият аз он пас низ ҳар бор ба сурате идома доштааст.
    
    
    
    
    
Ҳадяи муаллиф
Ин сайти мустақил ва озод, ҳадяи ночизи муаллифи он ба ҳамаи эрониён, эронитаборҳо ва порсизабонон аст, ки эшонро аз ҷон азизтар дорад; ва хидмате меҳанӣ ва омӯзишӣ, ки хидмат ба Меҳан, ҳамватанон ва эронитаборҳо як вазифа, рисолат ва қарзе аст, ки бояд шариф ва халалнопазир бошад ва дар роҳи анҷоми вазифаи меҳанӣ ниёз ба ҳимояти моддии эҳдоӣ набояд бошад ва нахоҳад буд. Интихоби мавзӯъ барои нигориш ва пешниҳод дар сайт назари шахсии муаллиф аст.
 



 



 




 
 Contact Author: historian [at] copper.net

 Designed & Developed by: Aftabsoft Co. 2008