Sep 9

Фарҳоди дувум ворисони Искандари Дувумро аз Осиё берун ронд

Дар охирин моҳи тобистони соли 129 пеш аз мелод ва тибқи баъзе аз таърихҳо, 9 сентябр Фарҳоди Дувум, шоҳи ашконӣ дар ҷанге, ки бо селевкиҳо дар Русия кард, барои ҳамеша ворисони Искандари Мақдуниро аз Осиё берун ронд ва шикасти Эрон аз артиши Искандар баробар шуд.     Дар ин ҷанг 17 ҳазор селевкӣ кушта ва 12 ҳазор нафар асир шуданд ва ин асирон ҳаргиз озод нашуданд. Иллати пирӯзии Искандари Мақдунӣ бар ҳахоманишиён ин буд, ки дар нахустин ҷанг, шоҳи ҳахоманиш – Дориюши Сеувм умдатан сарбозони муздури хориҷиро истифода кард.     Дарсе, ки ҷаҳон аз ин ҷанг гирифт ин буд, ки дар ҷангҳои дифоъӣ бояд сирфан аз сарбозони дохилӣ истифода шавад, ки бидонанд шикасти онҳо баробар аст, бо тасарруфи ватнашон тавассути бегона ва бинобар ин то охирин нафас пойдорӣ хоҳад кард. Аз он пас давлатҳо аз сарбози муздур танҳо барои ҳамла ба соири сарзаминҳо истифода карданд то дасти ин сарбозон барои ғорат боз бошад ва ба тамаъи ғанимат беҳтар биҷангад.

Шоҳ Таҳмосби Сафавӣ дар Қандаҳор

Шоҳ Таҳмосб 9 сентябри соли 1539 шоҳ Таҳмосби Сафавӣ вориди Қандаҳор шуд, то бародараш Сом Мирзоро, ки аз 6 соли пеш аз он бар ӯ ёғӣ шуда буд, танбеҳ кунад. Сом Мирзо дар соли 1534 дар Қандаҳор бар давлати марказӣ (ба пойтахти Қазвин) ёғӣ шуда ва минтақаи бузурге аз Эрони ховариро аз қаламрави бародар хориҷ сохта буд ва ин дар ҳоле буд, ки ӯзбакон ба шимоли ин минтақа дастандозӣ мекарданд. Пеш аз вуруди шоҳ Таҳмосб ба Қандаҳор Сом Мирзо фирор кард ва шоҳ Таҳмосб бо неруҳое, ки бо худ оварда буд ба шимол ронд ва ӯзбаконро аз онҷо (шимоли Афғонистони имрӯз) берун ронд.

Қатли Аҳмадшоҳи Масъуд, ки орзу дошт порсизабонон муттаҳид шаванд

Аҳмадшоҳ Масъуд 9 сентябри соли 2001, дар солрӯзи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ду рӯз пеш аз рӯйдодҳои Ню Йорк ва Пентагон таркиши бомбае, ки дар дурбини як суратгири араб ҷосозӣ шуда буд Аҳмадшоҳ Масъуд, раҳбари порсизабонони Афғонистонро маҷрӯҳ кард, ки чанд рӯз баъд даргузашт. Соҳиби дурбин ба ҳамроҳи як рӯзноманигор ба манзури мусоҳиба бо Аҳмадшоҳи Масъуд мулоқот карда буд. Асноди мавҷуд ҳикоят аз даст доштани Бен Ладен ва Алқоида дар қатли Масъуд мекунанд, зеро Масъуд мухолифи сарсахти Толибон буд ва бо онон меҷангид ва бо идомаи муқовимат монеъи тасарруфи шимолу шарқии Афғонистон тавассути онон шуда буд. Аҳмадшоҳ монанди падараш Дӯстмуҳаммадхон Масъуд як насионалисти тоҷик буд, ки орзу дошт порсизабонони ҷаҳонро муттаҳид кунад, ҳамин талоше, ки феълан Раҳмон, Президенти Тоҷикистон дар симати райиси Анҷумани ҷаҳонии порсизабонон дорад анҷом медиҳад. Падари Аҳмадшоҳ бо ҷамъе аз насионалистҳои тоҷик бар зидди султаи Маскав бар ватани тоҷикҳо қиёми мусаллаҳона карда буд, ки шикаст хӯрд ва ба Афғонистон гурехт ва дар инҷо афсари пулис шуд ва солҳо раёсати пулиси Ҳиротро бар ӯҳда дошт. Аҳмадшоҳ, ки дар шаҳраке дар дараи Панҷшер ба дунё омада буд, аз замоне ки як донишҷӯи муҳандисӣ дар Кобул буд, даст ба гурӯҳбандии сиёсӣ зад. Вай дар давлати Бурҳониддини Раббонӣ вазири дифоъи Афғонистон буд. Бародари вай инак муовинати раёсати ҷумҳурии Афғонистонро бар ӯҳда дорад. Муаррихони урупоӣ, ки зиндагинома ва корҳои Масъудро таҳлил кардаанд, ақида доранд, ки агар ӯ зинда монда буд, дар ҷаҳони порсизабонон ба сурати Куруши тозае амал мекард ва дар натиҷа марги вайро як талафоти бузург барои ин минтақа аз ҷаҳон қаламдод кардаанд.

Даргузашти раҳбари Инқилоб ва бунёдгузори Ҷумҳурии Марудмии Чин

Мао 9 сентябри соли 1976, Мао Тзе Дун, раҳбари Инқилоби сотсиалистии Чин дар синни 82 солагӣ вафот кард. Вай бунёдгузори Ҷумҳурии Мардумии Чин, бузургтарин кишвари кураи замин аст. Мао насионализми чиниро ба сотсиализм изофа кард ва ин шакли сотсиализм пирӯзмандтар будааст, ки намунаҳояш дар Куба, Вйетнам, Кореяи шимолӣ ва Чин ба шаклҳои гуногуне дар чанд кишвари дигар дида мешавад.

Нахустин ҳамлаи ҳавоӣ ба хоки Омрико

Дар ин рӯз (9 сентябр) дар соли 1932, як ҳавопаймои низомии жопунӣ худро ба осмони Иёлати Арагонаи Омрико расонид ва бо фурӯ афкандани бомбаҳои махсуси тавлиди шӯъла ҷангалҳои ин иёлатро ба оташ кашид. Омрико ба далели қарор гирифтан миёни ду уқёнус ба нудрат мавриди ҳамлаи ҳавоӣ қарор гирифтааст ва ҳамлаи заминӣ низ ба ҷуз роҳи Сибир ва Аляска (тангаи Беринг) имконнопазир аст.

Эҷоди Ҷумҳурии Демократӣ Халқии Корея

Дар ҳамин рӯз дар соли 1948 қисамати шимолии шибҳи ҷазираи Корея худро Ҷумҳурии Демократиӣ Халқии Корея (шимолӣ) эълом кард ва тӯл накашид дар садади як кардани ду қисмати Корея аз тариқи ҷанг баромад ва бо ин, ки Омрико ба номи Созмони Милал бар зидди он вориди ҷанг шуд ва ин ҷанг то соли 1953 идома ёфт, шикаст нахӯрд ва бо ҳама мушкилоте, ки барояш эҷод шуда буд то кунун якпорча боқӣ мондааст. паради солгарди Рӯзи Миллӣ

Файласуф ва шоире, ки райиси кишвар шуд

Сангор Седар Сангор Леополд шоир, адиб, файласуф ва сиёсатмадори маъруфи офриқоӣ ва яке аз бунёдгузорони ҷунбиши истиқлоли Сенегал ва муаллифи китоби “Сотсиализми офриқоӣ” 9 сентябри соли 1960 нахустин райисҷумҳури Сенегал шуд.     Вай дар китоби худ пешбнӣ кардааст, ки рӯзгоре саросари ҷаҳон дорои низоми сотсиал демократ хоҳад шуд. Таълифоти муҳими дигар Сангор иборатанд аз: маҷмӯаи шеър ба забони фаронса, таърихи тафаккуроти сиёсӣ, асосҳои сотсиализм ва ... китобҳои Санқор, ки дорои ҳамсари фаронсавӣ буд, умдатан ба ин забон навишта шудааст.

Солрӯзи истиқлоли Тоҷикистон, ки Авасто онро сарзамини комил ва беҳтарини минтақаи ҷаҳон, ки Аҳурамаздо офарида, эълом кардааст

шодии наврӯзӣ дар Тоҷикистон 9 сентябри соли 1991, Тоҷикистони 7 миллиону 250 ҳазор нафарӣ ва 134 ҳазор километри мураббаъӣ эъломи Истиқлол кард ва рӯзи Миллии ин кишвари порсизабон ва эронитабор аст. Муаррихон Тоҷикистонро модари Эронзамин ба шумор меоваранд, зеро натанҳо эрониён балки ориёиҳо аз он ҷо бархостаанд. Дар Авасто аз сарзамин, ки имрӯз Тоҷикистон аст ба унвони беҳтарин макон ва минтақа дар рӯи замин, ки Аҳурамаздо офарида, ёд шудааст. Ба навиштаи Зартушт, ин минтақа – як сарзамини комил аст. Дар навиштаҳои Зартушт ва осори он давра, ориёнҳои Фароруд “Тоҷиён” навишта шудаанд. Ин сарзамин аз 6 ҳазор соли пеш маскунӣ буда ва мардуми мутамаддин доштааст. Муаррихони коршиноси даврони бостон ва ориёншиносҳо навиштаанд, ки тоҷикҳо ҳазораи пеш аз мелод як тоифаи эронӣ ба номи камбоҷа буданд, ки ба забони авастоӣ (порсии қадимитар-забони Зартушт) сухан мегуфтанд ва аз замони Искандар Бактрия (дар Авасто Бохдӣ - Балх) ва Тахорро бахше аз минтақаи онон зикр карда, ки асосан миёни ду рӯди бузург (Амударё ва Сирдарё) мезистанд.     Муаррихони аҳди селевкиён ашкониёнро (портҳо) бархоста аз миёни онон навиштаанд, ва муаррихони румӣ ва урупоӣ ҳама хуросониҳо ва табаристониҳоро (мозандаронӣ) аз ҳамон тоифаи эронӣ донистаанд. Яздигирди Севум дар пайи шикастҳои низомиаш ба ҳамин минтақа паноҳ бурда буд, ки бо марги ӯ эрониён истиқлол ва ҳокимияти худро аз даст доданд. Ҳамин тоҷикон забони порсӣ ва фарҳанг, маниш ва тамаддуни эрониро муҳофизат карданд, ки пайдоиши Сомониён ба саросари Эрон густариш ёфт. Сомониён, ки аз сарзамини тоҷикон бархоста аз нахустин дастаи эрониёне ба шумор меояд, ки Истиқлол ва ҳокимияти Эронро зинда карданд. То қарни 10 мелодӣ ва оғози муҳоҷирати қавмҳои туркӣ ба Фароруд ба кор бурдани вожаи тоҷик зиёд марсум набуд ва ҳама эрониён худро порс меномиданд ва аз замоне вожаи тоҷик ба кор рафт, ки порсиёни Фароруд ва Эрони ховарӣ (Афғонистони имрӯз) хостанд худро аз туркон мушаххас созанд ва аз он пас турку тоҷик барои мушаххас кардани афроди он минтақа ба кор рафт. Қаблан ҳам бархе аз хуросониҳо барои мушаххас шудан аз арабҳо худро порисён мехонданд.     Тоҷикистони имрӯз дорои 99 дарсад босавод ва ҳама ойинҳои эронӣ, бавежа Наврӯзро гиромӣ медоранд. Ин сарзамин, ки то поёни даврони Сомониён саросари шимоли Омударёро (Ҷайҳун) шомил мешуд, тадриҷан бар асари ҳуҷуми қавмҳои олтоӣ кӯчак шуд ва охирин зарбаро аз раҳбарони шӯравӣ хӯрд, ки ба рағми муқовимати суғдиҳо қисматҳои дигаре аз онро ба ҷумҳуриҳои ҳамсарҳад доданд. Талоши тоҷикон буд, ки Ҷумҳурии Шӯравии Тоҷикистон дар соли 1929 таъсис шуд ва дар 9 сентябри соли 1991 эъломи истиқлол кард ва дар 6 ноябри соли 1994 дорои Қонуни Асосӣ шуд ва соҳибназарон онро камдушмантарин кишвари ҷаҳон қаламдод кардаанд. Ҳамин бедушман будан сабаб шудааст, ки ҳама бихоҳанд дар он ҷо сармоягузорӣ кунанд ва муносибот дошта бошанд: Чин, Русия, Ҳинд ва Омрико ҳама бо Тоҷикистон дӯстии наздик доранд. Ин сарзамин мавриди алоқаи вежаи порсиёни Ҳинд ва зартуштиёни ҷаҳон аст. Тоҷикистон дар дили худ дорои анвоъи маъодин, аз ҷумла нафт аст Тоҷикистон, ки парчами иттиҳоди фарҳангии форсизабонон ва эронитаборҳоро ба дӯш мекашад, шомили се иёлат ва чанд минтақаи дигар аст ва иёлати Суғд, он ки пойгоҳи муҳоҷирати ориёнҳо ба шумор меравад ва Куруш дар он ҷо кушта шуд, то монеъи вуруди қавмҳо бо тамаддуни пойин ба Эронзамин шавад, маъруфтар аз иёлоти дигар аст. Тоҷикҳо бо гузордани номи Исмоили Сомонӣ (эҳёгари забони форсӣ ва фарҳанги эронӣ) бар баландатрин қуллаи кишвар қадршиносии худро нисбат ба ӯ нишон додаанд, ҳамчунин гузоштани номи Сомониён бар воҳиди Сомонӣ ва бузургдошти шоирон ва донишмандони Эронзамин.     Рӯдакӣ аз падарони шеъри форсии навин, зода ва бархоста аз Тоҷикистон аст. Сарони шӯравӣ ҳамвора аз он нигарон буданд, ки тоҷикҳои Осиёи Марказӣ ва Афғонистон бо Эрон муттаҳид шаванд ва империяи порсҳо зинда шавад.      Имомалӣ Раҳмон, Президенти Тоҷикистон, ки талошҳои ӯ барои густариши фарҳанги эронӣ ва эҷоди ҳамбастагӣ миёни эрониён маъруф аст, то соли 2013 дар ин мақом хоҳад монд. Тоҷикистон, ки дар даҳаи 1990 як давраи бӯҳронро таҷриба кард, дар даврони ҳуукумати Раҳмон аз субот ва оромиши вежа ва пешрафт бархурдор будааст.      Раҳмон

Иттиҳодияи Араб амалан бар ишғоли низомии Ироқ ҳисса гузошт

9 сентябри соли 2003, расонаҳои Омрико гузориши хабаргузории ин кишварАссоишеэйтед Пресс аз Қоҳира дар бораи мусаввабаи 8 сентябри Иттиҳодиия Арабро дар бораи вазъияти Ироқ мунташир карда буданд, ки тарҷумаи ду параграфи он аз ин қарор аст:     Иттиҳодияи Араб иборат аз 22 узв дар охирин ҷаласа баҳс дар бораи вазъияти Ироқ, пас аз 6 соати баҳс ба иттиқофи оро мувофиқат кард, ки курсии Ироқ дар ин Иттиҳодия ба Шӯрои муваққати ҳукуматии Ироқ (ки аз сӯи Омрико мансуб шудааст) эъто шавад, ки навъе ҳимоят аз ишғоли низомии Ироқ аст.     Ин тасмим ба як ҳафта баҳс дар Иттиҳодияи Араб, ки оё шӯрои муваққати ҳукуматии кишвари ишғолшудаи Ироқро ба расмият бишиносад ё на, поён дод. Дар оғози ин ҷаласот бархе аз кишварҳои арабӣ аз он нигарон буданд, ки додани курсӣ ба Ироқ ба шӯрои муваққат ба манзалаи қабули ишғоли низомии Омрико маънидод мешавад.

Даврони таърихии тозае, ки ҷаҳон аз 8 августи соли 2008 вориди он шудааст

Набарди Куликово, ки дар таърихи русҳо рӯйдоде бузург ва сароғози даврае аст, ки ба эҷоди империяи Русия анҷомид, 8 сентябри соли 1380 анҷом шуд. Солрӯзи ин набард ҳеҷгоҳ ба монанди сентябри соли 1380 мавриди таваҷҷӯҳи соҳибназарон қарор нагирифтанд ва дар ахбори рӯз ба он ишора нашуд ва тафсирҳои расонаӣ бар пояи он нигориш наёфта буд. Дар набарди Куликово 80 ҳазор рус, 125 ҳазор муғул, тотор ва литвагиҳоро шикаст доданд ва пас аз қарнҳо тафриқа ва ҷудоӣ роҳи иттиҳод ва касби қудратро дар пеш гирифтанд, то аз миёни онон Петри Якум по ба арсаи вуҷуд гузошт ва империяи Русияро таъсис кард.     Дар 628-умин солрӯзи набарди таърихии Куликово буд, ки эълом шуд як киштии Русия ба Кариб хоҳад рафт ва бо киштиҳои ин флот, бузургтарин киштии тезсуръати ҷаҳон, ки киштии атомии Петри Бузург аст ва низ киштишиканҳои Адмирал Чабаненко ҳамроҳ хоҳанд буд ва ин флот феълан барои анҷоми маневр бо киштиҳои Венесуэла ба Кариб меравад.     Ин посухе маънидод шуда, ки ба вуруди ду киштии омрикоӣ ва се киштии дигари мутааллиқ ба кишварҳои узви НАТО ба баҳри Сиёҳ дода шудааст. Ҳамзамон Уго Чавес, Президенти сотсиалисти Венесуэла, ки ахиран муодили панҷ миллиард доллар аслиҳа аз Русия харидорӣ карда ва аз сафари Офриқои ҷанубӣ бозгашта буд, ва дар онҷо аз эҷоди Иттиҳодияи Атлантики ҷанубӣ иборат аз Офриқо ва Омрикои Лотин сухан гуфта буд, эълом дошт: давлати Вашингтон пас аз шаш даҳа аз эҳёи флот чоруми худ дар Кариб ба миён овардааст. Агар ин флот аз нав фаъол ва вориди обҳои Венесуэла шавад, бозгаште нахоҳад дошт. Пеш аз ин ихтори Чавес, Дмитрий Медведев Президенти Русия дар нишасти шӯрои Олии Русия гуфт: Русия қудрате аст, ки Ғарб бояд онро ба ҳисоб оварад. Ҷаҳон аз 8 августи соли 2008 вориди даврони тозае шудааст. Мо инак дар дунёи дигаре – ҷаҳоне дигар аз гузашта зиндагӣ мекунем. Ихтилоф интихоби мо нест, вале мо аз рӯ ба рӯ шудан бо ҳар вазъияте бим надорем. Мо нерумандтар аз он ҳастем, ки Ғарб битавонад коре ба зиёни мо кунад.     Дар ҳамин рӯз Путин низ дар канори акси Николаи Дувум, охирин шоҳи Русия гуфта буд: Урупо набояд худашро фиреб диҳад, зеро бидуни Русия наметавонад давом оварад.      киштии тезсуръати Петри Якум      киштишикани Адмирал Чабаненко

Ҳадяи муаллиф Ин сайти мустақил ва озод, ҳадяи ночизи муаллифи он ба ҳамаи эрониён, эронитаборҳо ва порсизабонон аст, ки эшонро аз ҷон азизтар дорад; ва хидмате меҳанӣ ва омӯзишӣ, ки хидмат ба Меҳан, ҳамватанон ва эронитаборҳо як вазифа, рисолат ва қарзе аст, ки бояд шариф ва халалнопазир бошад ва дар роҳи анҷоми вазифаи меҳанӣ ниёз ба ҳимояти моддии эҳдоӣ набояд бошад ва нахоҳад буд. Интихоби мавзӯъ барои нигориш ва пешниҳод дар сайт назари шахсии муаллиф аст.