Aug 19

Сӯхтор дар кинотеатри Ракси шаҳри Ободон

19 августи соли 1978 (28 амрдоди соли 1357 хуршедӣ), шабона кинотеатри Ракси шаҳри Кирмон оташ гирифт ва беш аз ними тамошобинон (тибқи гузоришҳои матбуоти Теҳрон 400 то 600 нафар) кушта шуданд. Дар лаҳзаи сӯхтор, ки “барқасд” ташхис дода шуд ва баъдан як дасиса муаррифӣ гардид, беш аз 700 нафар дар ҳоли тамошои филми синамоӣ буданд. Иллати сангин будани талафот қуфл будани дарҳои хуруҷӣ эълом шудааст. Ҳанӯз ҷузъиёти амал ва омили ин сӯхтор, ки боиси тасреъ дар тағйири мақомҳо, ташдиди инқилоб ва бештар заиф шудани низоми вақт ва қатъи иҷрои тарҳҳои тозаи шоҳ барои ҳифзи низоми салтанатӣ шуд, ба дурустӣ рӯшан ва эълом нашудааст. Як ҳафта пас аз ин ҳодиса, ки эрониёнро сахт мутассир кард, сарвазири вақт иваз шуд ва ....      салони кинотеатри Ракс пас аз сӯхтори маргбор ба ин сурат даромад      ҷасади яке аз тамошобинон; мушоҳидаи ин ҷасад шиддати ин фоҷиаи инсониро

Таниши таърихнигории академӣ ва таърихнигории мардумӣ

Dr. John Hingham Профессор Ҷон Ҳигам, устоди таърихи донишгоҳҳои маъруфи Ҷонс Ҳопкинс, Калифорния, Колумбия, Ротгерз ва Мичиган ва муаллифи даҳҳо китоб ва садҳо рисолаву мақола 17 августи соли 2003, дар синни 72 солагӣ даргузашт. Муаррихон ӯро “ҷенералист”, яъне мусаллат бар анвои таърихҳо медонанд, вале худаш навиштааст, ки дар таърихи фарҳангҳо ва муҳоҷиратҳо маълумоти “мухтасари иттилоотӣ” дорад. Вай дар тӯли 55 соли тадрис ва таълифи таърих ва сардабирии як маҷалла дар иртибот бо таърих ва фарҳанг ҳамвора талош карда буд, ки ба нақши миёни таърихнигории академӣ (нигориши таърих бо зикри маъхаз ва зернависҳои фаровон ва ...) ва таърихнигории мардумӣ, ки дар он ба ҷолиб будани қазияҳо ва равонии қалам таваҷҷӯҳи бештаре мешавад поён диҳад ва миёни ду дастаи таърихнигорӣ созиш барқарор созад. Барои ин манзур, вай як китоби равиши таърихнигориро таълиф карда, ки бо китобҳои мушобеҳ ба куллӣ фарқ дорад ва дар он таъкид кардааст: аз он ҷо, ки тадрис ва таълифи таърих омили рӯшангарӣ ва таҳкими меҳандӯстӣ ва мардумдӯстӣ аст, ҳар чи ки таърихнигорони ғайриакадемикӣ зиёд шаванд, рушди фикрӣ ва маълумоти умумии мардум бештар хоҳад шуд.     Вай, ки дар даврони ҷанги ҷаҳонии дувум муаррихи артиши Омрико буд, дар китоби “Ягонагӣ ва бегонагӣ”-и худ ба бархӯрдҳои фарҳангӣ дар ҷомеаи Омрико, ки як ҷомеаи муҳоҷире аст, ишора карда ва роҳҳои созиши ин фарҳангҳоро нишон додааст. Ин устод дар таълифи соли 1955 худ “Фард ва фарҳангаш бо ҳам муҳоҷират мекунанд” навиштааст, ки ҳанӯз (дар он сол) англосаксонҳои мутаваллиди Омрико, муҳоҷирони тоза (ғайрианглосаксонҳо)-ро ба осонӣ таҳаммул намекунанд.     Ӯ таърихнигориро як касби ҷудо аз касбҳои дигар хонда ва навиштааст, ки муаррихон бояд шароити қозӣ ва рӯзноманигор – ҳардуро – ҳоиз бошад, ки мавориди умдаи он бетарафӣ, садоқат, беэътиноӣ ба пули беш аз ниёз аст.

Зодрӯзи Муҳаммад Атриёнфар, рӯзноманигоре, ки ба журналистика ишқ меварзад – вай аз фаъолони садри инқилоби соли 1357 буд

Атриёнфар Имрӯз зодрӯзи Муҳаммад Атриёнфар, мудир ва сарпарасти пешини рӯзномаи Ҳамшаҳрӣ, райиси собиқи Шӯрои сардабирии рӯзномаи Шарқ, роҳандози рӯзномаи Коргузорон ва сардабири кулли рӯзномаи Ҳаммеҳан аст, ки 28 амрдоди соли 1332 дар Исфаҳон ба дунё омадааст. Вай, ки фаъолиятҳои иниқлобиро аз замони донишҷӯӣ дар даврони низоми собиқ оғоз карда, яке аз фаъолони баноми Инқилоби соли 1357 ва аз вафодорон ба ормонҳои ин Инқилоб ба шумор меравад. Атриёнфар бо ин, ки аз беҳтарин хатмкунандагони риштаи муҳандисӣ буд, пас аз Инқилоб вориди дунёи рӯзноманигорӣ шуд, ки аз ҷавонӣ ба он кашиш ва алоқаи зиёде дошт. Вай бо кор кардан дар Кайҳони баъд аз Инқилоб (даврони мудирияти Хотамӣ бар ин рӯзнома), нашриёти дигар ва созмони радио ва телевизион маҳорати рӯзноманигории лозимро ба даст овард. Ҳамин алоқа, кашиш ва маҳорат буд, ки рӯзномаи Ҳамшаҳриро дар садри рӯзномаҳои Эрон қарор дод. Вай аз оғози соли 1372 то тобистони соли 1373 сардабири кулл ва муддате низ мудири Ҳамшаҳрӣ буд ва аз бомдод то нимаи шаб дар онҷо кор кард ва ҳамаи алоқа ва маҳорати худро ба кор бурд, то рӯзномаи шаҳрдориро ба сатҳе аз тираж бирасонад, ки дар садади ҳама қарор гирад ва аз лиҳози молӣ худкифо бошад. Ӯ мушкили корро медонист, мушкиле ки мардум зотан дӯст надоранд, рӯзномаи мутааллиқ ба давлат ва ё созмони умумиро бихаранд, махсусан, ки миёнаи мардум – сарфи назар аз кадом кишвар – ба далели иртиботи зиёд, бо шаҳрдориҳо хуб набудааст. Вале, Атриёнфар муваффақ шуд аз ин садд убур кунад. Ӯ сутунҳо, унвонҳо ва матолиби тозаеро вориди Ҳамшаҳрӣ кард, ки қаблан дар матбуоти Эрон собиқа надошт ва барои анҷоми кор, аз маҳорати чунин рӯзноманигорони қадимӣ (ки баъд аз Инқилоб хонанишин шуда буданд) истифода кард. Барои ин ки Ҳамшаҳрӣ аз назари касби рӯзноманигорӣ нақз надошта бошад, ду рӯзноманигори моҳир ва қадимиро масъули бозбинии пас аз чоп ва ёфтани эродҳо бо ҳадафи ислоҳи кор ва пешгирӣ аз такрор карда буд. Эродҳои ворида, ки баъдан бо зернависҳо ба дабирон ва хабарнигорон иблоғ мешуд мутлақан набояд такрор мешуд ва такрори иштибоҳ қобили таҳаммул набуд. Талоши дафтари Атриёнфар ин буд, ки таҳририяи рӯзнома, ин ду рӯзноманигорро нашиносанд. Ин ибтикор (ташаббус) қаблан дар Эрон собиқа надошт. Аз ибтикорҳои дигари вай, ки барои Ҳамшаҳрӣ хонандагони фаровон ба даст овард, дар оғози кор интишори поварақӣ дар саҳифаи шашум буд ва даҳҳо ибтикори дигар. Ӯ буд, ки тилисми тӯлониро шикаст ва дар амрдоди соли 1372 иҷоза дод, ки дар ду шумора (ба муносибати 40 солгарди рӯйдоди барандозии 28 амрдод) матлаби марбут бо акси доктор Мусаддиқ чоп шавад ва аз он пас “мусаддиқнависӣ” дар матбуоти Эрон ба сурати амре оддӣ даромад. Ниёзмандиҳои Ҳамшаҳрӣ, ки инак (пас аз Атриёнфар) монеъи поён рафтани тиражи ин рӯзномаи давлатӣ шудааст, яке дигар аз ибтикорҳои Атриёнфар аст, ки ба замимаи Ҳамшаҳрӣ (ба сурати препринт) тавзеъ мешавад. Андеша ва тарҳи хариди як чопхона барои Ҳамшаҳрӣ низ марбут ба замони Атриёнфар буда, ки амалӣ шудааст.     Ба мисдоқи ин зарбулмасал, ки дар айни ҳол як асли рӯзноманигорӣ аст, вируси жарналистика вориди бадани Атриёнфар шудааст ва ин вирус бар хилофи соири вирусосҳост, ва набояд хориҷ шавад, ки бо хориҷ сохтанаш беморӣ ва заифӣ падидор мешавад.     Бо вуҷуди ин, ҳанӯз ин рӯзноманигор ва инқилобии бузург дар орзуи расидагӣ ва тақозои худ – дарёфти парвонаи нашрияи Эронзамин рӯзшуморӣ мекунад. Атриёнфар дар айни ҳол як сиёсатмадор ва дар заминаи анҷоми умур аз ҳаводорони асолати амал ва риояти эътидол аст. Ӯ аз муассисони ҳизби Коргузорон ва узви фаъоли шӯрои марказии ин ҳизби миёнарав ва ҳаводори ислоҳот аст. Ҳизби Коргузорон, ки муҳандис Атриёнфар дар рӯзҳои сахт ва гирифтории Ғуломҳусейн Карбосчӣ нагузошт чароғи умраш хомӯш шавад, аз соли 1374 (2005) фаъолияти худро шиддат бахшида ва дорад ба сурати як ҳизби фарогир дармеояд. Атриёнфар, ки як рӯзноманигор – сиёсатмадор аст ва муддате низ Райиси Шӯрои шаҳри 12 миллионии Теҳрон буд, дар пайи баста шудани рӯзномаи Ҳаммеҳан даст аз рӯзноманигорӣ барнадошта ва инак (соли 2007) ба таҳририяи маҷаллаи “Шаҳрванди имрӯз” раёсат мекунад. “Шаҳрванди имрӯз”дар сатҳи байналмилалӣ ба унвони як маҷаллаи воқеъӣ ва пуртиражи Эрон (Тайм ва Нюз Вики Теҳрон) шинохта мешавад.

Солмарги Октавиан – императоре, ки саранҷом, музокира бо Эронро бар ҷанге дигар афзалтар донист

Октавиан Октавиан (Гоюс Октавиюс Тиринус Gaius Octavius Thurinus), императори Рим, ки дар солҳои охири ҳукумати худ мулаққаб ба Августус шуда буд ва артиши ӯ дар соли 36 пеш аз мелод аз Эрон шикасте сахт хӯрд, 19 августи соли 14 мелодӣ даргузашт. Вай дар ҷанги Актиюм дар соли 30 пеш аз мелод бар рақиби худ Маркус Антониус пирӯз шуд, ки дар пайи ин пирӯзӣ Маркус ва ҳамсараш Клеопатра яке пас аз дигаре худкушӣ карданд.     Октавиан бо ин, ки ташнаи қудрати мутлақ буд талош мекард, то зоҳири ҷумҳуриятро дар Рум ҳифз кунад ва интихобӣ бошад. Ӯ дар соли 27 пеш аз мелод ва дар рӯзи кушоиши давраи тоза сенати Рум канорагирии худро аз ин вазифа таслим карда буд, ки сенат дар ҳамон ҷаласа бо додани раъйи эътимоди ӯро дар вазифаи император тасбит кард. Октавиан дар соли 20 пеш аз мелод ба ҷои ҷанге дигар бо давлати вақти Эрон вориди музокира шуд, то парчамҳо ва аломатеро, ки румиҳо дар се ҷанги пеш аз он аз даст дода буданд, пас бигирад, ки ба ин ҳадаф расид.     Октавиан 82 сол умр дид. Истилоҳи ҷанги сухан (The War of Words) аз замони ӯст, ки муддатҳо бо рақиби худ Маркус Антониус даъвои шифоҳӣ дошт ва ҳар як дигареро муттаҳам мекард ва ин иттиҳомот шомили гузашта ва ифшои иштибоҳоти даврони ҷавонӣ ҳам шуда буд.

Киштии ҷангии сохти асри 18, ки ҳанӯз баҳрпаймоӣ мекунад

USS Constitution 19 ноябри соли 1812, киштии тӯпдори Конститушен USS Constitution, мутааллиқ ба давлати навбунёди Иёлоти Муттаҳидаи Омрико дар наздикии обҳои Канада киштии низомии инглисӣ Герейраро Guerriere дарҳам кӯбид ва аз саҳнаи набард хориҷ сохт. Ин киштии ҳазору дувист тоннагӣ ва 71 метрии муҷаҳҳаз ба 44 тӯп ва 450 малавони сохти ноябри соли 1797 сипас ба танҳоӣ ҷамъан ба шаш киштии дигари инглисӣ осеб расонад ва давлати Иёлоти Муттаҳидаро дилгарм ба сохтани шаш тӯпдори дигар аз ин навъ кард.     Конститушен ҳамон киштие аст, ки дар Баҳри Миёназамин роҳзанҳои баҳриро шикаст дод ва паймони баҳрӣ бо Либӣ имзо шуд. Ин киштӣ дар минтақаи Кариб киштиҳои фаронсавиро ҳам, ки музоҳими бозаргонони омрикоӣ буданд, мутаворӣ сохта буд. Бинобарин, Конститушен нахустин киштии ҷангии Иёлоти Муттаҳида аст, ки дар хориҷ аз обҳои ин кишвар вориди амалиёти низомӣ шудааст.     Бо ин собиқаи меҳанӣ, мардуми Омрико дар нимаи қарни 19 монеъи авроқ кардани он шуданд ва ин киштӣ то ба имрӯз боқӣ монда, пойгоҳаш дар Массучетс аст ва ҳамонанди авохири қарни 18 қодир ба баҳрпаймоӣ аст. Конститушен дар соли 1997 бо паймудани як масофати рафту баргашти ҳазор милӣ аз бузургтарин пойгоҳи дарёии Омрико дар Норфаки Вирҷиния боздид кард. Конститушен танҳо киштии ҷангии қобили истифодаи ҷаҳон аст, ки дар қарни 18 сохта шуда ва он ҳама ҷанг ва гурез доштааст.      Дар обҳои бандари Норфок дар соли 1997, баҳрнавардонони як киштии тозасози Омрико ба Конститушен, ки аз баробарашон убур мекунад ба ҳолати эҳтироми низомӣ истодаанд

Шеваи истеъморгарон: ворид кардани иттиҳоми одамхӯрӣ ва камунист будан ба Ҷомо Кениёто!

Ҷомо Кениёто дар ин рӯз аз моҳи августи соли 1961 аз зиндони Инглистон озод шуд. Вай 9 сол аз умри худро дар зиндони Ландан сипарӣ кард. Кениёто раҳбари Ҷунбиши истиқлолталабони кениёӣ маъруф ба “Мао-Мао”-ро бар ӯҳда дошт, ки борҳо аз сӯи авомили Инглистон саркӯб шуда буданд. Дастгоҳҳои таблиғотии Инглистон, ки Кенияро дар истеъмор дошт ба манзури хунсо кардани эътирозҳои ҷаҳонӣ ба саркӯби хушунатомези “Мао-Мао”-ҳо ононро одамхӯр муаррифӣ мекарданд, ба ҳамон гуна, ки белжикиҳо мардуми Конго – мустаъмараи худро одамхӯр нишон медоданд, то миллатҳои дигар, ки иттилои дурусте аз Офриқо надоштанд қабул кунанд, ки одамхӯрон ваҳшӣ ҳастанд ва сазовори саркӯб шудан. Ба илова, шоистагии истиқлол ва озодӣ ва моликият бар сарвати миллии худро надоранд.     Давлати Инглистон баъдан Кенияро мутамоил ба камунист эълом кард, ки ин барг ҳам баранда набуд ва авоили моҳи августи соли 1961, ки ҳанӯз Кениёто дар зиндон буд, насионалистҳои Кения ӯро ба унвони сарвазири Кения – пас аз касби истиқлол – интихоб ва муаррифӣ карданд ва давлати Инглистон дигар роҳе ҷуз озод кардани ӯ надошт. Кениёто, ки дар бораи меҳани худ ва муборизоти зидди истеъмории сиёҳпӯстон ҳашт китоб таълиф кардааст, дар соли 1964 ҳангоме ки ҳанӯз сарвазир буд, ба раёсати ҷумҳурии Кения интихоб шуд ва ин вазифаро то 22 августи соли 1978, ки вафот кард бар ӯҳда дошт. Падари Борак Обама, номзади ҳизби демократи Омрико дар интихоботи моҳи ноябри соли 2008 ин кишвар, як кениёӣ аст.

Таркиши пурталафоти маҳалли коркунони Созмони Милал дар Бағдод

19 августи соли 2003, чаҳору ним моҳ пас аз ишғоли низомии Ироқ, маҳалли коркунони Созмони Милал дар шаҳри Бағдод, ки як ҳотели се табақаи собиқ буд таркид ва Веера де Мила, райиси ҳайъат ва 19 нафари дигар кушта ва даҳҳо нафар маҷрӯҳ шуданд ва сохтмон ба сурате, ки дар акс дида мешавад, даромад. Маводи тарканда дар як мошини боркашони ҳомили масолеҳи сохтмонӣ ва семент ҷосозӣ шуда буд ва ин мошин дар наздикии сохтмон таркид. Аз замони ишғоли низомии Ироқ, задухӯрду инфиҷорҳо, ки тавъам бо талафот аст қатъ нашудааст ва ба назар мерасад, ки мухолифони сиёсати хориҷии Омрико ва Инглистон, хоки Ироқро табдил ба майдони рӯзозмоӣ бо ин ду давлат кардаанд.

Ҳадяи муаллиф Ин сайти мустақил ва озод, ҳадяи ночизи муаллифи он ба ҳамаи эрониён, эронитаборҳо ва порсизабонон аст, ки эшонро аз ҷон азизтар дорад; ва хидмате меҳанӣ ва омӯзишӣ, ки хидмат ба Меҳан, ҳамватанон ва эронитаборҳо як вазифа, рисолат ва қарзе аст, ки бояд шариф ва халалнопазир бошад ва дар роҳи анҷоми вазифаи меҳанӣ ниёз ба ҳимояти моддии эҳдоӣ набояд бошад ва нахоҳад буд. Интихоби мавзӯъ барои нигориш ва пешниҳод дар сайт назари шахсии муаллиф аст.